Darmowy szablon umowy pożyczki
Umowa pożyczki to podstawowy dokument regulujący przekazanie określonej kwoty pieniężnej lub rzeczy oznaczonych co do gatunku z obowiązkiem zwrotu. Zgodnie z art. 720 KC forma pisemna jest wymagana dla pożyczek powyżej 1000 zł. Nasz darmowy szablon uwzględnia maksymalne odsetki (art. 359 § 2¹ KC), obowiązek PCC 2% płatny przez pożyczkobiorcę w 14 dni oraz zwolnienie dla rodziny w I grupie podatkowej po złożeniu SD-Z2.
| POŻYCZKODAWCA | Marek Wiśniewski |
| PESEL | 72031508934 |
| ADRES ZAMIESZKANIA | ul. Kwiatowa 12/4, 31-238 Kraków |
| POŻYCZKOBIORCA | Katarzyna Jabłońska |
| PESEL | 85092611045 |
| ADRES ZAMIESZKANIA | ul. Lipowa 7, 30-001 Kraków |
Czym jest umowa pożyczki?
Umowa pożyczki (art. 720–724 KC) to umowa, przez którą dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego pożyczkę określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pożyczka pieniędzy jest najczęstszą formą — pożyczkodawca przenosi własność środków pieniężnych, a pożyczkobiorca ma obowiązek zwrotu tej samej kwoty (plus ewentualne odsetki). Pożyczka różni się od umowy kredytu bankowego tym, że może być zawierana między osobami fizycznymi i nie wymaga licencji bankowej ani zezwolenia KNF.
Forma pisemna umowy pożyczki jest wymagana przez art. 720 § 2 KC, gdy wartość pożyczki przekracza 1000 złotych — umowa zawarta ustnie dla kwot powyżej tego progu nie jest nieważna, ale strona powołująca się na jej zawarcie może mieć trudności dowodowe (brak możliwości korzystania z zeznań świadków i przesłuchania stron w postępowaniu cywilnym — art. 74 § 1 KC). Dla pożyczek poniżej 1000 zł forma pisemna nie jest wymagana, lecz zawsze zalecana. Pisemna umowa jest też konieczna do wykazania pożyczki przed urzędem skarbowym przy rozliczeniu PCC lub korzystaniu ze zwolnienia podatkowego.
Pożyczka pieniężna pomiędzy osobami innymi niż instytucje finansowe podlega co do zasady podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC) w wysokości 2% kwoty pożyczki — płatnym przez pożyczkobiorcę w ciągu 14 dni od daty zawarcia umowy (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o PCC). Ważny wyjątek: pożyczki od osób zaliczanych do I grupy podatkowej (małżonek, dzieci, rodzice, rodzeństwo, ojczym, macocha) są zwolnione z PCC, jeśli pożyczkobiorca złoży formularz SD-Z2 do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od daty zawarcia umowy. Brak terminowego złożenia SD-Z2 skutkuje utratą zwolnienia i koniecznością zapłaty 20% podatku zamiast standardowych 2% (stawka sankcyjna — art. 15 ust. 2 ustawy o PCC).
Co zawiera ten szablon
Szablon umowy pożyczki zawiera wszystkie elementy chroniące pożyczkodawcę i pożyczkobiorcę — od kwoty i odsetek po harmonogram spłat i zabezpieczenia.
Dane pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy
Imię, nazwisko, PESEL, adres zamieszkania i numer dokumentu tożsamości obu stron — wymagane do celów podatkowych i dowodowych.
Kwota pożyczki
Kwota główna pożyczki słownie i cyframi — precyzja co do waluty (PLN) i nominalnej wartości przekazywanych środków.
Oprocentowanie (art. 359 KC)
Wysokość odsetek rocznych — do maksymalnie dwukrotności odsetek ustawowych (ok. 16,5% rocznie w 2025 r.); możliwość pożyczki nieoprocentowanej.
Termin i sposób zwrotu
Data zwrotu pożyczki lub harmonogram spłat ratalnych — dzień, miesiąc, rok lub cykliczne terminy płatności.
Numer rachunku bankowego
Numer konta bankowego pożyczkodawcy, na który pożyczkobiorca dokonuje spłat — ważny dowód przelewów w razie sporu.
Odsetki za opóźnienie (art. 481 KC)
Klauzula odsetek za zwłokę — ustawowe odsetki za opóźnienie lub maksymalne odsetki za opóźnienie (ok. 21% rocznie w 2025 r.).
Wypowiedzenie pożyczki (art. 723 KC)
Prawo pożyczkodawcy do natychmiastowego wypowiedzenia, jeśli spłata pożyczki jest zagrożona z powodu pogorszenia sytuacji finansowej pożyczkobiorcy.
Zabezpieczenie spłaty
Opcjonalne klauzule zabezpieczające — weksel in blanco, poręczenie osoby trzeciej, zastaw na rzeczy ruchomej lub nieruchomości.
Potwierdzenie wydania środków
Oświadczenie pożyczkobiorcy o otrzymaniu kwoty — gotówką lub przelew bankowy z datą i numerem rachunku jako dowód wykonania umowy.
Warunki wcześniejszej spłaty
Prawo pożyczkobiorcy do wcześniejszej spłaty bez prowizji lub z określoną prowizją — ochrona obu stron.
Obowiązki podatkowe
Przypomnienie o PCC 2% (14 dni) lub SD-Z2 (6 miesięcy dla rodziny z I grupy) — z wyraźnym wskazaniem, kto ponosi obowiązek podatkowy.
Rozwiązanie sporów
Sąd właściwy dla siedziby pożyczkodawcy lub sąd właściwy dla wartości przedmiotu sporu — z możliwością klauzuli mediacyjnej.
Jak sporządzić umowę pożyczki
Postępuj zgodnie z poniższymi krokami, aby przygotować bezpieczną umowę pożyczki i spełnić wszystkie obowiązki prawne i podatkowe.
- 1
Ustal warunki pożyczki
Przed sporządzeniem umowy uzgodnij z drugą stroną: kwotę pożyczki, oprocentowanie (0% dla pożyczek rodzinnych lub do maksymalnego poziomu odsetek), termin zwrotu lub harmonogram spłat ratalnych, sposób przekazania środków (gotówka lub przelew) i ewentualne zabezpieczenia. Oprocentowanie nie może przekraczać dwukrotności stopy odsetek ustawowych (art. 359 § 2¹ KC) — w 2025 roku odsetki ustawowe wynoszą ok. 8,25% rocznie, więc maksymalne odsetki umowne to ok. 16,5% rocznie. Nadwyżka ponad maksimum jest automatycznie zastąpiona stawką maksymalną.
- 2
Wypełnij szablon
Wpisz dane obu stron (imię, nazwisko, PESEL, adres), kwotę pożyczki cyframi i słownie oraz walutę (PLN). Określ oprocentowanie jako stawkę roczną. Jeśli pożyczka jest nieoprocentowana, wyraźnie zaznacz: „Pożyczka jest nieoprocentowana". Podaj datę zwrotu lub harmonogram spłat ze wskazaniem terminów i kwot poszczególnych rat. Wpisz numer rachunku bankowego pożyczkodawcy do spłat. Jeśli pożyczka jest udzielana gotówką, uwzględnij potwierdzenie odbioru gotówki przez pożyczkobiorcę w treści umowy lub jako odrębny pokwitowanie.
- 3
Przekaż środki i zachowaj dowód
Przekaż pożyczkę przelewem bankowym — przelew jest najlepszym dowodem wykonania umowy i zawiera datę, kwotę i identyfikację rachunków. Jeśli przekazujesz gotówkę, zrób osobne pokwitowanie podpisane przez pożyczkobiorcę lub uwzględnij w umowie oświadczenie o odiorze gotówki. Zachowaj potwierdzenie przelewu lub pokwitowanie przez cały okres pożyczki i co najmniej 3 lata po spłacie (termin przedawnienia roszczeń z umowy pożyczki — art. 118 KC).
- 4
Dopełnij obowiązki podatkowe
Pożyczkobiorca ma 14 dni od daty zawarcia umowy na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę podatku PCC w wysokości 2% kwoty pożyczki do urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania. Jeśli pożyczkodawca jest z I grupy podatkowej (rodzic, dziecko, małżonek, rodzeństwo), pożyczkobiorca może skorzystać ze zwolnienia z PCC, składając formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. Brak terminowego SD-Z2 powoduje utratę zwolnienia i stawkę sankcyjną 20% — znacznie wyższą niż standardowe 2%.
- 5
Monitoruj spłaty i dokumentuj
Prowadź rejestr spłat — dla każdej płatności odnotuj datę, kwotę i numer rachunku. Przy spłacie gotówkowej wydawaj pisemne pokwitowania. Jeśli pożyczkobiorca zalega ze spłatą, wezwij go do zapłaty na piśmie ze wskazaniem kwoty zaległości, naliczonych odsetek za opóźnienie i terminu dodatkowego. W przypadku braku spłaty po upływie dodatkowego terminu skieruj sprawę do sądu — pamiętaj, że roszczenia z pożyczek między osobami fizycznymi przedawniają się po 6 latach (art. 118 KC), a roszczenie z działalności gospodarczej po 3 latach.
Aspekty prawne w Polsce
Umowa pożyczki w Polsce regulowana jest przez art. 720–724 KC oraz przepisy podatkowe (ustawa o PCC, ustawa o podatku od spadków i darowizn). Przekroczenie maksymalnych odsetek lub niedopełnienie obowiązków podatkowych niesie poważne konsekwencje.
Niniejszy szablon ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku skomplikowanych spraw — w szczególności dotyczących nieruchomości, spadków lub wysokich kwot — skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym.
Zweryfikowano przez prawników. Treść tej strony i klauzule szablonu zostały sprawdzone przez prawników praktykujących w Polsce pod kątem poprawności i solidności prawnej.
Odsetki maksymalne — art. 359 § 2¹ KC
Art. 359 § 2¹ KC wprowadza limit odsetek umownych w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe są ustalane przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia — w 2025 roku wynoszą ok. 8,25% rocznie, co oznacza maksymalne odsetki umowne na poziomie ok. 16,5% rocznie. Postanowienie umowy przewidujące wyższe odsetki jest z mocy prawa zastąpione odsetkami maksymalnymi — pożyczkodawca nie może dochodzić nadwyżki, a pożyczkobiorca ma prawo zwrócić tylko kwotę główną plus odsetki maksymalne. Analogiczne limity obowiązują dla odsetek za opóźnienie (art. 481 § 2¹ KC) — maksymalne odsetki za opóźnienie wynoszą dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (ok. 21% rocznie w 2025 roku).
Termin zwrotu i wypowiedzenie — art. 721–723 KC
Jeśli termin zwrotu pożyczki nie jest określony w umowie, dłużnik ma obowiązek zwrotu w ciągu 6 tygodni po wypowiedzeniu przez pożyczkodawcę (art. 723 KC). Art. 721 KC przyznaje pożyczkodawcy prawo odmowy wydania pożyczki, jeśli spłata jest zagrożona z powodu złego stanu majątkowego pożyczkobiorcy — co ma szczególne znaczenie przy pożyczkach w ratach lub z odroczonym terminem płatności. Art. 720 § 2 KC wymaga formy pisemnej dla pożyczek powyżej 1000 zł — brak pisemnej formy nie powoduje nieważności umowy, ale utrudnia dowodzenie jej istnienia i warunków w postępowaniu sądowym.
Podatek PCC i zwolnienie dla rodziny — ustawa o PCC
Umowa pożyczki między osobami fizycznymi podlega co do zasady PCC 2% od kwoty pożyczki (art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o PCC). Obowiązek podatkowy ciąży na pożyczkobiorcy, który składa PCC-3 w ciągu 14 dni. Zwolnione z PCC są pożyczki od osób zaliczanych do I grupy podatkowej (małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha) — pod warunkiem złożenia SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od daty zawarcia umowy (art. 9 pkt 10 lit. b ustawy o PCC). Niedotrzymanie 6-miesięcznego terminu na SD-Z2 skutkuje stawką sankcyjną 20% — zamiast 2% lub 0%. Pożyczki udzielane w ramach działalności gospodarczej przez instytucje finansowe podlegają VAT, nie PCC.
Dochodzenie zwrotu pożyczki — postępowanie nakazowe
Pożyczkodawca, który nie może odzyskać pożyczki, może skierować sprawę do sądu. Jeśli roszczenie wynika z umowy pisemnej i jest udokumentowane, sąd może wydać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 KPC) — szybsza i tańsza procedura niż zwykły proces. Nakaz zapłaty jest natychmiast wykonalny po uprawomocnieniu się lub po upływie terminu na wniesienie zarzutów przez dłużnika. Roszczenia z umowy pożyczki zawartej między osobami fizycznymi przedawniają się po 6 latach (art. 118 KC); dla roszczeń pożyczkodawcy będącego przedsiębiorcą — po 3 latach. Bieg terminu przedawnienia przerywa złożenie pozwu, wniosek o zawezwanie do próby ugodowej lub uznanie długu przez dłużnika.
Najczęściej zadawane pytania
Gotowy, aby sformalizować pożyczkę?
Wypełnij formularz i pobierz profesjonalny dokument w kilka minut. Darmowy, bez rejestracji dla wersji podstawowej.
Free · Instant PDF · No account required